# 3ds Max Scene Explorer rehberi: MAXScript ile özel sütunlar oluşturma

Kaynak: https://3dsinifi.com/haber/3ds-max-scene-explorer-rehberi-maxscript-ile-ozel-sutunlar · Kategori: İpuçları · Yayın: 28 Ekim 2026

> 3ds Max’in MAXScript arayüzü Scene Explorer oluşturma, sütunları özelleştirme ve yapılandırmaları kaydetme olanağı sunuyor. Bu rehber, Autodesk belgelerindeki yöntemlerle bu işleri adım adım açıklıyor.

## Kısaca
- SceneExplorerManager arayüzü 3ds Max 2008 ve üzerindeki sürümlerde kullanılabiliyor.
- 3ds Max 2010 ve üzerindeki sürümlerde Scene Explorer oluşturma ve görünür sütunları belirleme yöntemleri belgeleniyor.
- Özel özellik filtreleri Scene Explorer’a sütun olarak eklenebiliyor; yalnızca okunur filtreler de tanımlanabiliyor.
- Özel filtre tanımları, sonraki oturumlarda kullanılmak üzere Scripts\Startup klasörüne kaydedilebiliyor.

Autodesk’in MAXScript belgeleri, Scene Explorer’ı betiklerle yönetmek için SceneExplorerManager arayüzünü ve özel sütun oluşturma yöntemlerini açıklıyor. Bu rehber, 3ds Max sahnelerinde Explorer oluşturma, görünür sütunları seçme, nesne özelliklerini sütun olarak gösterme ve yapılandırmaları yeniden kullanma adımlarını resmî belgelere dayanarak ele alıyor. SceneExplorerManager arayüzü 3ds Max 2008 ve üzerindeki sürümlerde bulunuyor; ancak bazı yöntemler daha yeni sürümler gerektiriyor.

Aşağıdaki kod örnekleri, Autodesk belgelerinde gösterilen MAXScript yöntemlerini temel alıyor. Herhangi bir betiği üretim sahnesinde çalıştırmadan önce, hedef 3ds Max sürümünün ilgili yöntemi desteklediğini ve sütun adlarının sahnedeki özelliklerle eşleştiğini kontrol edin.

## 1. Sürüm desteğini ve ihtiyacı belirleyin

Önce hangi işi otomatikleştirmek gerektiğini belirleyin: mevcut bir sütun düzenini kurmak mı, nesne özelliklerini görünür kılmak mı, yoksa bir Explorer yapılandırmasını kaydedip yeniden yüklemek mi? Yöntemlerin sürüm koşulları aynı değildir. Örneğin, `CreateExplorer` ve `SetExplorerVisibleColumns` 3ds Max 2010 ve üzeri için belgelenmiştir. `GetExplorer` ise 3ds Max 2015 ve üzeri sürümlerde kullanılabilir.

SceneExplorerManager arayüzünün bulunması, arayüzdeki her yöntemin eski sürümlerde de çalışacağı anlamına gelmez. Sürüm bilgisi belgede açıkça verilmeyen bir yöntem için burada ek bir sürüm sınırı varsayılmamalıdır. Ekip betiklerini farklı 3ds Max kurulumlarında kullanmadan önce hedef sürümlerde test etmek bu nedenle önemlidir.

## 2. Explorer oluşturun ve görünür sütunları ayarlayın

1. Varsayılan ayarlarla bir Explorer oluşturmak için `CreateADefaultExplorer` yöntemini kullanın. Yöntem, işlem başarılı olduğunda `True`, başarısız olduğunda `False` döndürür.
2. Ardından `SetExplorerVisibleColumns` ile gösterilecek sütunları ad dizisi olarak belirtin. Autodesk’in örneğinde “Object Colors” adlı Explorer’da ad, tür ve renk sütunları görünür hâle getiriliyor.
3. Belirli sütunlarla yeni bir Explorer oluşturmak için `CreateExplorer` yöntemini kullanın. Bu yöntem, Explorer adını ve sütun adlarından oluşan diziyi alır; varsayılan ayarlarla Explorer oluşturduğu varsayılmamalıdır.

```maxscript
SceneExplorerManager.CreateADefaultExplorer "Object Colors"
SceneExplorerManager.SetExplorerVisibleColumns "Object Colors" #("Name","Type","Color")

SceneExplorerManager.CreateExplorer "Geometry Counts" #("Name","Type","Faces")
```

Aşağıdaki değerler Autodesk belgelerindeki örneklerde yer alıyor. Bunlar her sahne için zorunlu bir düzen değil, yöntemlerin nasıl kullanılacağını gösteren örneklerdir.

| Ayar | Önerilen değer | Etkisi |
|---|---|---|
| Explorer adı | `Object Colors` | Varsayılan ayarlarla oluşturulan Explorer’ı adlandırır. |
| Görünür sütunlar | `#("Name","Type","Color")` | Ad, tür ve renk sütunlarını görünür olarak ayarlar. |
| Yeni Explorer sütunları | `#("Name","Type","Faces")` | Yeni Explorer için ad, tür ve yüz sayısı sütunlarını belirtir. |

Sütun dizisindeki bir ad, mevcut bir sütun filtresiyle eşleşmiyorsa o sütun atlanabilir ve hata oluşmayabilir. Bu davranış nedeniyle, beklenen sütunların gerçekten göründüğünü kontrol etmek gerekir. Belgelerde, filtre olarak tanımlanmışsa “Bananas” gibi bir adın da kullanılabileceği örnekleniyor; böyle bir özel filtre bulunmuyorsa sütun eklenmiyor.

## 3. Özel özellikleri Scene Explorer sütununa dönüştürün

Sahnedeki nesnelerde bulunan bir özelliği görünür kılmak için `addProperty` ile sütun filtresi tanımlanabilir. Bu yönteme özellik adı, değeri okuyan işlev ve değeri ayarlayan işlev verilir. Autodesk’in örneğinde, nesnede `Radius` özelliği varsa bu değer hem okunuyor hem de güncellenebiliyor.

Özelliğin her nesnede bulunmayabileceği durumlarda `isProperty` kontrolü önemlidir. Aşağıdaki örnek, Radius değerine yalnızca ilgili özellik nesnede varsa erişir:

```maxscript
fn getRad theNode = (
    if isProperty theNode "Radius" then theNode.Radius
)

fn setRad theNode theValue = (
    if isProperty theNode "Radius" then theNode.Radius = theValue
)

SceneExplorerManager.addProperty "Radius" getRad setRad
```

Yalnızca bilgi görüntülenecek ve Explorer üzerinden değer değiştirilmeyecekse `addReadOnlyProperty` kullanılabilir. Belgelerdeki örnek, nesnenin sınıfını `classof` ile döndürerek “Class” adlı salt okunur bir filtre oluşturuyor:

```maxscript
fn getClass theNode = (classof theNode)
SceneExplorerManager.addReadOnlyProperty "Class" getClass
```

Yeni filtre tanımlandıktan sonra ilgili sütun Column Chooser listesinin sonunda görünür. Sütunu Scene Explorer’a eklemek için listeden alıp Explorer’a sürükleyin. Özel sütunu tanımlamak tek başına onu görünür sütun düzenine eklemez; bu nedenle filtreyi oluşturma ve Explorer’da gösterme adımlarını ayrı ayrı tamamlayın.

## 4. Explorer yapılandırmasını kaydedin ve yönetin

Bir Explorer’ın yapılandırmasını `SaveExplorerConfiguration` ile belirtilen dosyaya kaydedebilir, `LoadExplorerConfiguration` ile daha önce kaydedilmiş bir yapılandırmayı yükleyebilirsiniz. Aşağıdaki örnekte dosya yolu, ilgili bilgisayarın çalışma düzenine göre değiştirilmelidir:

```maxscript
SceneExplorerManager.SaveExplorerConfiguration "Geometry Counts" "C:\\SceneExplorerConfig"
SceneExplorerManager.LoadExplorerConfiguration "C:\\SceneExplorerConfig"
```

Explorer’ı açmak veya kapatmak için `OpenExplorer` ve `CloseExplorer` yöntemleri bulunur. `ExplorerExists` belirtilen adla bir Explorer olup olmadığını; `ExplorerIsOpen` ise açık olup olmadığını sorgular. `GetExplorer`, adı verilen Explorer varsa onun arayüzünü döndürür; böyle bir Explorer yoksa sonuç `undefined` olur.

Özel özellik filtrelerinin daha sonraki 3ds Max oturumlarında da kullanılabilmesi için filtre tanımlarını bir betik dosyasına kaydedip `Scripts\Startup` klasörüne koymak mümkündür. Birden fazla Explorer’ı listelemek için `GetExplorerCount` toplam sayıyı verir; `GetExplorerName` ise 1’den bu sayıya kadar olan indeksler için ad döndürür. `ClearAllExplorers`, bütün Explorer’ları kapatır ve `Tools>Saved Scene Explorers>` menü listesini temizler. Bu nedenle, tek bir Explorer üzerinde işlem yapmak amacıyla kullanılmamalıdır.

## Mimari ve archviz iş akışında kullanım

Mimari ve görselleştirme sahnelerinde nesne bilgilerini aynı pencerede incelemek, ekiplerin kendi çalışma düzenlerine uygun bir Explorer görünümü kurmasına yardımcı olabilir. Ad, tür, renk veya yüz sayısı gibi belgelerde örneklenen sütunlar başlangıç noktasıdır. Sahne nesnelerinde bulunan özel bir özellik önemliyse, bu bilgiyi ayrı bir sütun olarak tanımlamak da mümkündür. Bu yaklaşımın faydası, kullanılan veri ve filtrelerin sahne ihtiyaçlarına uygun olmasına bağlıdır.

Ofislerde betikleri paylaşmadan önce kullanılan 3ds Max sürümünü ve özel filtrelerin dayandığı nesne özelliklerini doğrulayın. Birden fazla nesne türü içeren sahnelerde özellik kontrolü eklemek, bulunmayan bir değeri okumaya çalışmaktan kaçınmaya yardımcı olur. Autodesk’in bu belgeleri donanım, lisans veya ürün maliyeti konusunda bilgi vermiyor; bu başlıklarda ek gereksinim varsayılmamalıdır.

## Sık yapılan hatalar

- Görünür sütunlar listesine bulunmayan bir filtre adı eklemek: İlgili sütun hata verilmeden atlanabilir.
- Özel sütun tanımından sonra sütunun kendiliğinden görüneceğini düşünmek: Column Chooser’dan Scene Explorer’a sürüklenmesi gerekir.
- Her nesnede aynı özelliğin bulunduğunu varsaymak: Özellik erişiminden önce `isProperty` kontrolü yapılabilir.
- `GetExplorer` çağrısının her zaman bir Explorer döndüreceğini beklemek: İsim bulunamazsa sonuç `undefined` olur.
- `ClearAllExplorers` yöntemini tek bir Explorer’ı kapatmak için kullanmak: Yöntem tüm Explorer’ları kapatır ve kayıtlı menü listesini temizler.

## Pro ipucu
Özel sütun işlevlerinde değeri okumadan veya yazmadan önce `isProperty` ile ilgili özelliğin nesnede bulunup bulunmadığını kontrol edin.

## 3dsınıfı yorumu
Türkiye’de mimarlık ve görselleştirme ofisleri için özel Scene Explorer sütunları, sahnede takip edilen bilgileri ekip ihtiyacına göre düzenlemenin kullanışlı bir yolu olabilir. Özellikle birden fazla nesne türünün bulunduğu işlerde, okunur ve değiştirilebilir filtreleri amaca göre ayırmak hata riskini azaltmaya yardımcı olur.

Uygulamaya geçmeden önce kullanılan 3ds Max sürümünü doğrulamak ve betikleri gerçek projeler üzerinde kontrollü biçimde denemek gerekir. Belgeler donanım, lisans veya maliyet konusunda bir gereksinim belirtmiyor; bu nedenle pratikte öne çıkan konular sürüm uyumluluğu, özellik kontrolleri ve tüm Explorer’ları etkileyen komutların kapsamıdır.

## Kaynaklar
- [help.autodesk.com](https://help.autodesk.com/cloudhelp/2017/ENU/MAXScript-Help/files/GUID-21B47E09-1A2E-462E-AC79-2A64B4A2BB57.htm) (özet)

_Yapay zekâ ile yazıldı, kaynaklarla doğrulandı. © 3dsınıfı_