# Blender’da UDIM kullanımı: Mimari modeller için UV ve doku rehberi

Kaynak: https://3dsinifi.com/haber/blenderda-udim-kullanimi-mimari-modeller-icin-uv-ve-doku · Kategori: İpuçları · Yayın: 14 Ekim 2026

> Blender’ın resmî kılavuzundaki UDIM ve Image Texture açıklamalarını temel alan bu rehber, UV adalarını birden fazla dokuya dağıtmayı ve mimari modellerde uygun projeksiyonu seçmeyi anlatıyor.

## Kısaca
- UDIM, UV adalarını farklı doku döşemelerine dağıtarak modelin bölgelerine ayrı çözünürlüklerde görseller atamayı sağlar.
- UDIM dizisindeki ilk döşeme 1001 numarasını alır; ilk sıra 1001–1010 aralığında uzanır.
- Blender kılavuzu, başlangıç için bir 4K, bir 2K ve bir 1K görüntüden oluşan en az üç doku öneriyor.
- Image Texture düğümündeki Box projeksiyonu, kutu biçimli nesnelerin sık kullanıldığı mimari modeller için uygun bir seçenektir.

## Bu rehber hangi Blender sürümü için?

Bu anlatım, Blender Manual’ın sağlanan “latest” belgelerindeki UDIM ve Image Texture açıklamalarına dayanıyor. Belgelerde belirli bir Blender sürüm numarası verilmediği için adımlar belirli bir sürüme sabitlenemiyor. Kullanılan Blender sürümündeki arayüz ve özellikleri, ilgili kılavuzla karşılaştırmakta fayda var.

UDIM, bir modelin UV adalarını tek bir görüntüye sıkıştırmak yerine birden fazla doku döşemesine dağıtma yöntemidir. Tek bir görüntü kullanıldığında, bütün model bölgeleri aynı çözünürlük bütçesini paylaşır. Büyük veya görsel açıdan önemli bir yüzey yeterli ayrıntı alamazken, daha az önemli küçük bölgeler için ayrılan pikseller boşa gidebilir. UDIM, farklı bölgelere farklı çözünürlükte görüntüler ayırarak bu dengeyi kurmaya yardımcı olur.

## UDIM döşemelerini ve çözünürlükleri planlayın

1. **Modeli normal UV iş akışıyla açın.** Önce mesh’i, tek bir UV haritası hazırlıyormuş gibi unwrap edin. UDIM, UV açma işleminin yerine geçmez; açılmış UV adalarının birden fazla görüntü alanına dağıtılmasını sağlar.

2. **Dokuların kaç parçaya ayrılacağına karar verin.** Bu sayı modele ve iş akışına bağlıdır. Blender kılavuzu başlangıç için en az üç görüntüden söz eder: önemli detaylarda kullanılabilecek bir 4K, daha az önemli alanlar için bir 2K ve bir 1K doku. Bu çözünürlükler kılavuzdaki örnektir; her model için değişmez bir kural olarak değerlendirilmemelidir.

3. **Gerekli döşemeleri oluşturun.** UV Editor veya Image Editor içindeki `Sidebar › Image › UDIM Tiles` paneli, UDIM döşemelerini yönetmek için kullanılır. Panelden yeni döşeme eklenebilir, kaldırılabilir veya döşeme oluşturulmuş bir görüntüyle doldurulabilir. Ekleme sırasında başlangıç numarası ve eklenecek döşeme sayısı belirlenebilir. UDIM dizisi 1001’den başlamalıdır.

4. **UV adalarını hedef döşemelere yerleştirin.** 1001 ana döşemedir; 1002 onun sağında yer alır. İlk sırada 1001’den 1010’a kadar on döşeme bulunur. Sonraki sıra ana döşemenin üstünden devam eder; örneğin 1011, 1001’in üstündedir. Bu düzeni göz önünde bulundurarak önemli yüzeylere daha fazla doku alanı ayırın.

| Ayar veya değer | Önerilen değer | Etkisi |
|---|---|---|
| İlk UDIM döşemesi | 1001 | Dizinin başlangıç numarasıdır. |
| İlk sıradaki döşemeler | 1001–1010 | On döşemelik yatay bir sıra oluşturur. |
| Kılavuzdaki başlangıç örneği | 1 × 4K, 1 × 2K, 1 × 1K | Önemli ve daha az önemli alanlara farklı çözünürlük ayırmaya örnektir. |

## Görüntüleri doldurun ve dosyaları yönetin

5. **Her döşemeye görüntü atayın.** Döşemeler oluşturulduktan sonra uygun görüntüleri hazırlayın. Blender kılavuzuna göre mevcut bir doku dosyası doğrudan bir döşemeye eklenemiyor. Var olan bir dokuyu kullanmak için önce döşemeleri oluşturup görüntüyü kaydedin; ardından kaydedilen dosyanın içeriğini başka bir uygulamada değiştirin veya dosyayı silip aynı adla doku dosyasını yerleştirin. UDIM dokuları 2D Painting veya 3D Painting ile de boyanabilir.

6. **Döşemelerin kaydedildiğini kontrol edin.** Boş bırakılmış bir döşeme görüntüyle birlikte kaydedilmez. Bir döşeme kaydedilmeden önce veri içeriyorsa ve kaldırılırsa o veri kaybolabilir. Bu nedenle döşeme listesini ve görüntülerin kaydedilmiş durumunu kontrol etmek, eksik doku riskini azaltır.

7. **Dosya adlarında değiştirme belirteçlerinden yararlanın.** Blender, dosya adındaki `<UDIM>` belirtecini döşeme numarasıyla değiştirerek her doku dosyasını ilişkilendirebilir. Örneğin `monster-basecolor.<UDIM>.png` düzenindeki adlar, 1021 numaralı döşeme için `monster-basecolor.1021.png` gibi bir dosya adına karşılık gelir. `<UVTILE>` belirteci ise `u1_v3` biçiminde bir adlandırma kullanır. Bu belirteçler görüntü yüklerken veya kaydederken döşemeyi tanımlamaya yardımcı olur.

## Image Texture projeksiyonunu seçin

8. **UV kullanıyorsanız Flat projeksiyonla başlayın.** Image Texture düğümünde `Vector` girişi bir koordinat kaynağından beslenebilir; giriş bağlı değilse etkin UV haritası kullanılır. Flat projeksiyon görüntüyü birim kareye yerleştirir ve UV haritalarıyla kullanıma uygundur. Bu nedenle elle açılmış UV adalarını kullanırken doğrudan bir tercih olabilir.

9. **Kutu biçimli mimari nesnelerde Box seçeneğini değerlendirin.** Box projeksiyonu görüntüyü birim küpün yüzlerine yerleştirir ve yüzey normallerine göre projeksiyon yapar. Blender belgesi, çok sayıda kutu biçimli nesne içeren mimari modellerde bu yöntemin yaygın kullanımına özellikle değinir. `Blend` değeri, tek yüzeyden diğerine geçişleri yumuşatmak için birden fazla yüzeyin sonucunu karıştırır; değer yükseldikçe karışım ve yumuşama artar.

10. **Yüzey ve görüntü türüne uygun interpolasyonu seçin.** `Linear`, standart kalite sunar; `Cubic` daha yumuşak ve daha iyi kaliteli ölçekleme yapar. Belge, bump map’lerde en iyi sonuç için Cubic kullanılmasını önerir. `Closest` ara değer üretmez ve piksel sanatına uygundur. `Smart` yalnızca Cycles ve Open Shading Language için açıklanmıştır; büyütmede Cubic, küçültmede Linear kullanır.

## Sık yapılan hatalar

- **UV’leri tek döşemeye bırakmak:** UDIM’in amacı, adaları birden fazla doku alanına yaymaktır. Döşeme sayısını ve hangi yüzeylerin daha fazla çözünürlüğe ihtiyaç duyduğunu baştan planlayın.
- **Boş döşemelerin kaydedileceğini varsaymak:** Doldurulmayan döşemeler görüntüyle birlikte kaydedilmez. Doku tesliminden önce her döşemenin dolu ve dosyalarının mevcut olduğunu doğrulayın.
- **Projeksiyonu nesnenin biçimine göre seçmemek:** Flat UV haritasıyla çalışır; Box mimari modellerdeki kutu biçimli nesnelere yönelik bir seçenektir. İhtiyaca uymayan projeksiyon, doku yerleşiminde beklenmeyen sonuçlara yol açabilir.
- **Bump map’te interpolasyonu göz ardı etmek:** Kılavuz, bump map’ler için Cubic interpolasyonunu önerir. Doku görünümünü kontrol ederken bu seçeneği de değerlendirin.

## Mimarlık ve görselleştirme iş akışına etkisi

UDIM, tek bir UV haritasının çözünürlüğü farklı önem düzeyindeki yüzeylere yetmediğinde yararlı olabilir. Örneğin modelin görsel açıdan öne çıkan bölümlerine daha yüksek çözünürlüklü doku, daha az önemli alanlarına daha düşük çözünürlüklü görüntüler ayrılabilir. Kutu biçimli mimari nesneler için Box projeksiyonu da değerlendirilebilir; ancak UV adalarıyla çalışılan projelerde Flat projeksiyon kılavuzda belirtilen seçenektir.

İş akışına başlamadan önce kaç döşeme gerektiğini, hangi görüntülerin kullanılacağını ve dosyaların nasıl adlandırılacağını kararlaştırın. Özellikle mevcut dokuları kullanırken Blender belgesindeki dosya değiştirme yöntemini ve kaydedilmemiş döşemelerde veri kaybı uyarısını hesaba katın. Belgeler donanım gereksinimi veya lisans koşulları vermediği için bu rehber bunlara ilişkin bir öneri sunmuyor.

## Pro ipucu
UV adalarını yerleştirmeden önce döşeme sayısını ve her bölgeye ayrılacak çözünürlüğü planlayın; boş kalan döşemelerin kaydedilmeyeceğini teslim öncesinde kontrol edin.

## 3dsınıfı yorumu
Mimarlık ve görselleştirme ofisleri için UDIM’in pratik karşılığı, bütün modeli aynı çözünürlüğe zorlamadan doku alanını önem sırasına göre dağıtabilmek. Yakın planda görülecek yüzeylerle ikincil bölgeleri ayırmak, doku planlamasını daha kontrollü hâle getirebilir; ancak her ek döşeme dosya yönetimine de dikkat etmeyi gerektirir.

Ekiplerin özellikle adlandırma, boş döşeme ve mevcut görüntüyü değiştirme adımlarını standartlaştırması yararlı olur. Kaynak belgeler donanım veya lisans koşullarını açıklamıyor; bu nedenle kapasite ya da maliyet konusunda çıkarım yapmak yerine kullanılan Blender sürümünün kılavuzunu ve projedeki doku iş akışını doğrulamak gerekir.

## Kaynaklar
- [docs.blender.org (CC BY-SA 4.0)](https://docs.blender.org/manual/en/latest/modeling/meshes/uv/workflows/udims.html) (özet)
- [docs.blender.org (CC BY-SA 4.0)](https://docs.blender.org/manual/en/latest/render/shader_nodes/textures/image.html) (özet)

_Yapay zekâ ile yazıldı, kaynaklarla doğrulandı. © 3dsınıfı_