Blender-də Node Group istifadəsi: düyünləri qruplaşdırma və kompozisiya bələdçisi

Blender-də səhnələr böyüdükcə material, geometry nodes və ya compositing node ağacları da sürətlə mürəkkəbləşir. Bu təlimatda, təkrarlanan düyün strukturlarını paketləyib yenidən istifadə etməyə imkan verən Node Group sistemini və Compositor-dakı əsas node axınını, Blender-in rəsmi sənədlərinə əsaslanaraq addım-addım izah edirik.

Bu təlimatda nələri öyrənəcəksiniz

• Node group-ların məntiqini və nə vaxt istifadə edilməli olduğunu

• Group Input / Group Output düyünlərinin funksiyasını

• Group Sockets panelindən giriş/çıxış soketlərini idarə etməyi

• Compositor-da bir node ağacının necə axdığını və render nəticəsinə necə bağlandığını

Tələblər

• Güncel bir Blender versiyası (Node Editor və Compositor interfeysinə giriş)

• Üzərində işlənəcək material, geometry nodes modifikatoru və ya compositing node ağacı

• Node əsaslı işə əsas tanışlıq (soket, bağlantı anlayışları)

Node Group nədir, niyə istifadə olunur

Blender sənədlərinə görə, node group-lar bir düyün dəstini tək bir vahid kimi qəbul etməyə imkan verir; proqramlaşdırmadakı funksiyalara bənzər şəkildə yenidən istifadə oluna və parametrləşdirilə bilirlər. Məsələn, bir "Wood" materialı fərqli rənglərdə istifadə ediləcəksə, bütün düyün strukturunu hər rəng üçün kopyalamaq yerinə ağac naxışı yaradan düyünləri bir qrupa köçürüb hər materialda bu qrupu xüsusi rəng girişi ilə yenidən istifadə edə bilərsiniz. Beləliklə, taxıl detalında ediləcək yeniləmə yalnız qrupun içində, tək bir yerdə edilir.

Node group-lar iç-içə keçə bilər, yəni bir qrup digər qrupları saxlaya bilər. Ancaq "recursive node groups are prohibited to avoid infinite recursion" qaydası gərəyi bir qrup birbaşa və ya dolayı yolla özünü ehtiva edə bilməz.

Addım-addım: Node group yaratma və redaktə etmə

1. Qrup yaradın: Birlikdə işləyən düyünləri seçib qruplaşdırın; qrup interfeysdə yaşıl başlıq zolağı ilə fərqlənir.

2. Group Input və Group Output düyünlərini tanıyın: Group Input, qrupun xaricindən gələn parametrləri (rəng, faktor, geometriya girişi kimi) daxili düyünlərə ötürmək üçün istifadə olunur; Group Output isə yalnız özünə bağlı soketləri qrupun çıxışı olaraq xaricə verir.

3. Group panelini açın: Sidebar > Group > Group panelindən qrupun adını, təsvirini, rəng etiketini və standart node genişliyini tənzimləyə bilərsiniz.

4. Group Sockets panelindən soketləri idarə edin: Inputs, Outputs və Panels elementləri ilə giriş/çıxış soketlərini əlavə edib, silə, yenidən sıralaya bilərsiniz; əlaqəli soketləri Panels ilə qruplaşdıraraq mürəkkəb strukturları tənzimləyə bilərsiniz. Panel Toggle seçimi ilə bir panelin məzmununu açıb-bağlayan bir onay qutusu da əlavə edə bilərsiniz.

5. Soket xüsusiyyətlərini incə tənzimləyin: Hər soket üçün Type, Description, Subtype (məs. Distance, Angle, Factor), Dimensions (2D/3D/4D) kimi xüsusiyyətlər mövcuddur. Min/Max dəyərləri yalnız interfeysdəki idarəetməni məhdudlaşdırır; soketdən keçən real məlumatı kəsmir.

6. Qrupu yenidən istifadə edin: Add > Group menyusundan (qısayol Shift-A) eyni və ya fərqli bir node ağacında qrupu yenidən əlavə edə bilər; File > Link/Append ilə başqa bir blend faylından idxal edə bilərsiniz.

Compositing node ağacının axını

Compositor-da da eyni qiymətləndirmə məntiqi keçərlidir: axın Group Input düyünündən başlayır, emal düyünlərindən keçir və Group Output düyünündə bitir. Standart olaraq Image soketi render edilmiş görüntünü (Combined render pass-inə ekvivalent) daşıyır; Group Output-dakı Image çıxışı isə render üçün istifadə edilən son kompoze görüntüdür. Bir compositing node ağacı, çıxışdan geriyə doğru qiymətləndirilir; Group Output-a bağlı olmayan düyünlər qiymətləndirməyə daxil edilmir.

Yeni bir node ağacı yaratmaq üçün Compositor-u açıb başlıqdakı New düyməsinə basmaq kifayətdir. Ancaq render mühərrikinin bu ağacı həqiqətən istifadə etməsi (və ya deaktiv edilməsi) üçün çıxış xüsusiyyətlərindəki Post Processing bölməsində Compositing Pipeline seçiminin aktivləşdirilməsi lazımdır.

Çıxışı yadda saxlama

Tək bir görüntünü Render düyməsi ilə render etdikdən sonra Save Image ilə yadda saxlaya bilərsiniz; format, Render panelindəki görüntü formatı ayarlarına görə müəyyən edilir. Bir görüntü ardıcıllığı (məs. video klip girişi və ya hər kadrın ayrı fayla yazıldığı bir Time node strukturu) yadda saxlanacaqsa Animation düyməsi istifadə olunur. Alfa kanalı lazımdırsa PNG, dərinlik (Z-depth) kanalı lazımdırsa EXR formatı seçilməlidir; bütün kadrları tək faylda birləşdirmək üçünsə AVI və ya QuickTime formatı və yenə Animation ayarları istifadə olunur.

Yayılmış səhvlər

• Node group içinə Material Output kimi çıxış düyünləri əlavə etmək; bu, qrupun yenidən istifadə oluna bilməsini azaldır və üst səviyyə node ağacında qalmalıdır.

• Fərqli blend fayllarından qruplar idxal edərkən adlandırma qaydasından istifadə etməmək; Blender material və compositing qruplarını avtomatik fərqləndirmir, buna görə Mat_, Comp_, Geo_ kimi prefikslər qarışıqlığı önləyir.

• Hər iki Usage seçimini (Modifier/Tool) səhvən söndürmək; bu halda qrup, data bloku menyusundan əlçatmaz olur və yenidən əlçatan etmək üçün qrupa başqa bir node group içindən Tab ilə daxil olub Usage-ı yenidən açmaq lazımdır.

• Compositing Pipeline seçimini aktivləşdirməyi unudub compositor dəyişikliklərinin render nəticəsinə əks olunmadığını düşünmək.

Növbəti addımlar

Bu əsasları öyrəndikdən sonra geometry nodes modifikatorlarında istifadə olunan node group-ları, Group Sockets panelindəki Default Input seçimləri ilə (Position, Normal, Scene Frame kimi) daha da parametrik hala gətirməyi, ardından compositor-da bir neçə node group-u iç-içə istifadə edərək qatlı rəng düzəltmə zəncirləri qurmağı sınaya bilərsiniz.

Mənbə və lisenziya

Bu təlimat, Blender-in rəsmi sənədlərindəki "Node Groups" və "Compositing Introduction" səhifələrindən (docs.blender.org, CC BY-SA 4.0 lisenziyası) Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılaraq hazırlanmışdır.