SketchUp-da Tag və Scene istifadəsi: Modelin təşkili və təqdimatı

SketchUp-ın rəsmi yardım sənədlərində Tag və Scene xüsusiyyətlərinin memarlıq modellərini təşkil etmək və fərqli görünüşlərlə təqdim etmək məqsədləri izah olunur. Sənədlər 21 oktyabr 2026-cı ildə yenilənib; konkret proqram versiyası göstərilməyib. Bu bələdçi Tag-lərlə model elementlərinin görünməsini idarə etməyi və Scene-lərlə həmin görünüşləri yadda saxlamağı addım-addım izah edir.

1. Model elementlərini Tag-lərlə təşkil edin

SketchUp-da Tag-lər əvvəlki versiyalarda Layers adlanan qatların yenilənmiş formasıdır. Onlar modeldəki obyektləri təşkil etməyə və görünmələrini idarə etməyə yarayır. Yeni yaradılan həndəsə standart olaraq heç bir Tag-ə təyin olunmur. Səthlərə və kənarlara ayrı-ayrılıqda Tag vermək mümkün olsa da, rəsmi sənədlər Tag-lərdən qrup və komponentlərlə istifadə etməyin daha uyğun olduğunu bildirir.

1. Modeldə birlikdə idarə olunacaq həndəsələri qrup və ya komponentlər şəklində təşkil edin. Mümkün olduqda Tag-ləri ayrı-ayrı səthlərə və ya kənarlara deyil, bu konteyner obyektlərə tətbiq edin.

2. Tags panelini açın. Panel standart panel trayində yerləşir; görünmürsə, Window > Default Tray yolu ilə ona daxil ola bilərsiniz.

3. Add Tag düyməsi ilə yeni Tag yaradın və adlandırın. Məsələn, memarlıqda model elementlərinin müxtəlif qruplarını fərqləndirən adlar seçmək uzun siyahıları nəzərdən keçirməyi asanlaşdıra bilər; adlandırma qaydasını layihənin ehtiyaclarına uyğun müəyyənləşdirin.

4. Tag-i seçin, Tag alətini aktivləşdirin və model pəncərəsindəki obyektə klikləyin. Obyektin qısa müddətə bənövşəyi rəngdə görünməsi Tag-in təyin olunduğunu göstərir.

Tag alətində bəzi dəyişdirici düymələr əlavə funksiyalar təklif edir. Windows-da Alt, macOS-da isə Command düyməsi ilə modeldəki obyektdən Tag nümunəsi götürülərək paneldə seçilə bilər. Shift düyməsi kliklənən obyektlə eyni Tag-ə malik elementlərin seçilmiş Tag-lə əvəz olunmasını təmin edir. Windows-da Ctrl, macOS-da isə Option seçilmiş Tag-i komponentin bütün nüsxələrinə təyin edir. Bu əməliyyatlar təkrarlanan komponentlərlə işləyərkən Tag-ləri toplu şəkildə idarə etməyə kömək edə bilər.

2. Görünməni idarə edin və Tag siyahısını səliqəyə salın

Tags panelindəki göz işarəsi Tag-ə təyin olunmuş obyektlərin görünüb-görünmədiyini göstərir. Açıq göz görünən, bağlı göz isə gizli vəziyyəti bildirir; işarəyə klikləməklə görünmə vəziyyətini dəyişmək mümkündür. Ctrl və ya Command düyməsi ilə bir neçə Tag və ya Tag qovluğu seçilərək onların görünməsi birlikdə dəyişdirilə bilər.

1. Görünməsini dəyişmək istədiyiniz Tag-in yanındakı göz işarəsinə klikləyin. Beləliklə, həmin Tag-ə təyin edilmiş obyektləri ayrı-ayrılıqda seçmədən toplu şəkildə gizlədə və ya yenidən göstərə bilərsiniz.

2. Çoxlu Tag toplandıqda Add Tag Folder ilə qovluq yaradın. Siyahını qruplaşdırmaq üçün bir və ya daha çox Tag-i qovluğa sürükləyin; qovluqlar daxilindəki Tag-ləri birlikdə idarə etmək də mümkündür.

3. Konkret Tag-i tapmaq üçün paneldəki Filter sahəsindən istifadə edin. Tag və qovluqları əlifba sırası ilə düzmək üçün ad başlığına, görünmə vəziyyətinə görə düzmək üçün isə görünmə sütununa klikləyin.

4. Modeldə istifadə olunmayan Tag-ləri silmək üçün Details Menu-dakı Purge Unused seçimini nəzərdən keçirin. Bu seçim heç bir obyektə təyin olunmamış Tag-ləri silir.

Modelin böyük hissələrini Tag-lərlə gizlətmək həndəsəni daha tez tapmağa kömək edə və SketchUp-ı müəyyən qədər sürətləndirə bilər. Bu, hər faylda konkret performans artımına zəmanət vermir; sənədlərdə qeyd olunan fayda görünməni toplu şəkildə idarə etmək və model üzərində işi asanlaşdırmaqla bağlıdır. Color by Tag seçimi Tag-ə rəng təyin edilibsə, həmin Tag-ə bağlı obyektləri müvafiq rəngdə göstərir. Rənglərdən görünmə idarəetməsinin əvəzi kimi deyil, Tag-ləri fərqləndirməyə kömək edən vasitə kimi istifadə edin.

3. Görünüşü və təqdimat vəziyyətini Scene-lərlə yadda saxlayın

Scene-lər modelin müxtəlif görünüşlərini və xüsusiyyətlərini yadda saxlayır. Yadda saxlanmış Scene-lər model pəncərəsinin yuxarı hissəsindəki tablarda görünür; onların arasında keçid etmək və ya təqdimat ardıcıllığı yaratmaq mümkündür. Scene yaratmazdan əvvəl kamera görünüşünü, istədiyiniz stilləri, dumanı, kölgələri və kəsikləri tənzimləyin. Lazım gələrsə, həndəsəni gizlədin və ya Tag görünməsini dəyişin; yaradılan Scene bu xüsusiyyətləri yadda saxlaya bilər.

1. Təqdim olunacaq görünüşü hazırlayın. Kamera mövqeyini və modeldə göstəriləcək elementləri müəyyənləşdirin; istədiyiniz stil, duman, kölgə və ya kəsik parametrlərini də bu mərhələdə tənzimləyin.

2. Scenes panelini açın və Add Scenes düyməsinə klikləyin. Yeni Scene paneldə görünəcək.

3. Show Details bölməsindən Scene-in adını dəyişin, təsvir əlavə edin və hansı xüsusiyyətlərin yadda saxlanacağını yoxlayın.

4. Scene-i mövcud görünüşə uyğun yeniləmək üçün onun üzərində sağ klikləyib Update Scene seçimini edin. Panel idarəetmə elementlərində də Update Scene düyməsi var.

5. Scene-lərin sırasını dəyişmək üçün paneldə Move Scene Up və ya Move Scene Down seçimlərindən istifadə edin. Model pəncərəsindəki tabların sırasını dəyişmək üçün Scene üzərində sağ klikləyib Move Left və ya Move Right seçimlərini edin.

Scene təfərrüatlarında Camera Location kamera xüsusiyyətlərini, o cümlədən baxış nöqtəsini, yaxınlaşdırma məsafəsini və baxış sahəsini yadda saxlayır. Visible Tags modeldəki Tag görünmə parametrlərinin Scene-lə birlikdə yadda saxlanmasını təmin edir. Active Section Planes bir neçə kəsik müstəvisi olan modellərdə aktiv kəsik müstəvilərini yadda saxlayır. Style and Fog, Shadow Settings və Environment Settings isə adlarından göründüyü kimi, müvafiq görünüş xüsusiyyətlərini Scene-ə daxil edir. Hansı seçimlərdən istifadə ediləcəyi göstəriləcək görünüşün tələblərindən asılıdır.

4. Memarlıq və vizuallaşdırma iş axınında istifadə

Memarlıq modelləşdirməsi, interyer dizaynı və archviz işlərində Tag-lər modelin müxtəlif hissələrini səliqəli şəkildə göstərib-gizlətmək üçün istifadə oluna bilər. Məsələn, təqdimatda yalnız müəyyən model qruplarını göstərmək lazımdırsa, həmin qruplara təyin olunmuş Tag-lərin görünməsini dəyişmək obyektləri ayrı-ayrılıqda seçməkdən daha birbaşa üsuldur. Tag sayı artdıqca qovluqlar paneli daha idarəolunan edir.

Scene-lər isə hazırlanmış görünüşləri təkrar istifadə edilə bilən vəziyyətə gətirir. Model görünüşünü maraqlı tərəflərə göstərmək, fərqli kəsik və ya kamera vəziyyətləri arasında keçid etmək, yaxud Scene ardıcıllığından təqdimat animasiyasında istifadə etmək mümkündür. Animasiya daxil edilməli olan Scene üçün təfərrüatlardakı Include in Animation seçimindən istifadə edə bilərsiniz. Təqdimat zamanı gözlənilməz görünüş dəyişikliklərinin qarşısını almaq üçün hər Scene-də düzgün Tag görünməsinin və istənilən kamera xüsusiyyətlərinin yadda saxlandığını yoxlayın.

Tez-tez edilən səhvlər

• Yeni obyektlərin standart olaraq etiketsiz yaradıldığını nəzərdən qaçırmaq və həndəsəni Tag-lərə təyin etməmək.

• Tag-ləri qrup və komponentlərlə idarə etmək əvəzinə səthlərə və kənarlara nizamsız şəkildə paylamaq; rəsmi sənəddə Tag-lərin qrup və komponentlərlə daha yaxşı işlədiyi bildirilir.

• Scene yaradarkən görünən Tag-ləri və ya yadda saxlanmalı digər xüsusiyyətləri yoxlamamaq. Scene təfərrüatlarında Visible Tags və tələb olunan digər xüsusiyyətlərin yadda saxlandığını təsdiqləyin.

• Scene-i redaktə etdikdən sonra Update Scene ilə yeniləməmək. Dəyişiklikləri yadda saxlamaq və təqdimat ardıcıllığını yoxlamaq üçün Scene-i yeniləyin.