Blender Shape Keys bələdçisi: model deformasiyasını addım-addım hazırlamaq

Bu bələdçidə nə öyrənəcəksiniz?

Blender Shape Keys eyni obyektin müxtəlif təpə nöqtəsi mövqelərini saxlayaraq forma dəyişikliklərini idarə etməyə imkan verir. Bu üsul yalnız personajın üz ifadələri üçün deyil: modelin müəyyən hissələrini nəzarətli şəkildə dəyişmək və ya obyektin bir formadan digərinə keçidini hazırlamaq üçün də istifadə oluna bilər. Shape Keys başqa tətbiqlərdə “morph targets” və ya “blend shapes” adı ilə də tanınır.

Bu bələdçidə obyekt üçün əsas forma yaratmağı, yeni açar əlavə edib redaktə etməyi, dəyərlər vasitəsilə deformasiyaları qarışdırmağı və Relative ilə Absolute növlərindən nə vaxt istifadə etməyi öyrənəcəksiniz. Blender sənədlərində istifadə nümunələri arasında üz animasiyası, əzələlər və skelet rig-ini düzəltmək yer alır. Buradakı addımlar Shape Keys məntiqini anlamağa yönəlib; konkret personaj və ya səhnə faylı tələb etmir.

Tələblər

• Shape Keys panelinə çıxışı olan Blender quraşdırması və təpə nöqtəsi məlumatları olan obyekt lazımdır. Nümunələr mesh əsasında izah edilir; sənədlərdə əyri, səth və lattice obyektləri də dəstəklənən növlər sırasındadır.

• Blender-in 5.2 LTS istifadəçi təlimatında panel və xüsusiyyətlər izah olunur. 3.6 təlimatında da əsas iş prinsipi təsvir edilir. Versiyanızdan asılı olaraq interfeysdəki ifadələrin fərqlənə biləcəyini nəzərə alın.

• Mənbə təlimatlarda istifadəçi hesabı tələbi qeyd edilmir; bu iş üçün əlavə onlayn hesabın lazım olduğu barədə məlumat yoxdur.

• Yeni açarlar təpə nöqtələrinin mövqelərini saxladığı üçün, mümkündürsə Shape Keys hazırlamazdan əvvəl modelin təpə nöqtələrinin sayını və əlaqə quruluşunu sabitləşdirin.

Shape Keys-i addım-addım yaratmaq

1. Əsas modeli hazırlayın

Deformasiya verəcəyiniz obyekti seçin və əsas formasının tamamlandığını yoxlayın. Shape Keys obyektin təpə nöqtələrinin mövqelərini saxlayır; modelin topologiyası isə bu nöqtələrin sayını və əlaqələrini müəyyən edir. Blender sənədlərində açarlar yaradıldıqdan sonra təpə nöqtələri əlavə və ya silməyin mümkün olduğu izah edilsə də, iş prosesi baxımından topologiyanın əvvəlcədən sabitləşdirilməsi tövsiyə olunur.

Buna görə üz ifadəsi, oynaq düzəlişi və ya başqa forma dəyişikliyi üzərində işləməyə başlamazdan əvvəl modelin əsas şəbəkəsini nəzərdən keçirmək faydalıdır. Sonradan topologiyanı redaktə etmək lazım gələrsə, açarların təsirini də yoxlayın; Shape Key təkbaşına yeni təpə nöqtəsi və ya əlaqə quruluşu yaratmır.

2. Shape Keys panelini tapın

Obyekt seçili olduqda Properties redaktorunda Object Data xüsusiyyətlərini açın və Shape Keys panelini tapın. Panel açarların yaradılması, sıralanması və idarə edilməsi üçün vasitələri bir yerə toplayır. Açarlar siyahıda ağac görünüşündə göstərilir və sürüklənərək yenidən sıralana bilər.

Əvvəlcə əsas formanı təmsil edən Basis açarından istifadə edin. Basis siyahıdakı ilk açardır və obyektin başlanğıc mövqelərini təmsil edir. Digər formaların müqayisə olunduğu standart istinad rolunu oynayır; onun çəkisi yoxdur.

3. Yeni açar əlavə edin

Shape Keys siyahısındakı əlavəetmə düyməsi ilə yeni Shape Key yaradın. Sənədlərdə bu üsulla əlavə edilən açarın Basis formasının surəti kimi başladığı qeyd olunur. Beləliklə, yeni açarı seçib obyektin təpə nöqtələrini hərəkət etdirərək fərqli forma hazırlaya bilərsiniz.

Redaktə zamanı aktiv açarın seçili olduğuna əmin olun. Açarın təsiri aydın görünmürsə, paneldə həmin açarın Value dəyərini artıraraq və ya digər açarların dəyərlərini yoxlayaraq nəticəni nəzərdən keçirin. Açarı müvəqqəti olaraq qarışıqdan çıxarmaq üçün paneldəki mute seçimindən istifadə etmək olar.

4. Deformasiyanı redaktə edin və yoxlayın

Yaratdığınız açarı seçdikdən sonra 3D Viewport-da obyektin təpə nöqtələrini yeni mövqelərinə keçirin. Blender təlimatına görə Shape Key hər təpə nöqtəsi üçün mövqe saxlayır; açarın özü topologiyanı dəyişmir. Məsələn, üz ifadəsi hazırlayarkən yalnız hədəflənən forma dəyişikliyini redaktə edin və təsirini yoxlamaq üçün açarın dəyərini dəyişin.

Səhvən yanlış açarı redaktə etmə riskinə qarşı Shape Keys panelindəki kilidləmə seçimindən istifadə etməyi nəzərdən keçirin. Kilidlənmiş açar bir çox sculpt və edit aləti ilə təsadüfən dəyişdirilməsinin qarşısını almağa kömək edir. Bununla belə, sənədlərdə topologiyanı dəyişən əməliyyatların əksəriyyətinin bu kilidi yoxlamadığı bildirilir; buna görə kilidi topologiya dəyişikliklərinə qarşı ümumi qoruma hesab etmək olmaz.

5. Relative açarlarla qarışıq hazırlayın

Bir neçə formanın eyni anda təsir etməsini istəyirsinizsə, Relative Shape Keys istifadə edin. Bu növdə hər forma Basis-ə və ya seçilmiş başqa açara əsasən müəyyən edilir. Value dəyəri həmin formanın istinad formasına nisbətən qarışığa nə qədər qatılacağını göstərir: 0,0 istinad formasına, 1,0 isə müvafiq açarın tam təsirinə uyğundur.

Nəticə görünüş sahəsində açarların cari dəyərləri ilə yaranan ümumi qarışıqdır. Dəyər 0,0–1,0 aralığından kənara çıxdıqda Blender deformasiyanı genişləndirə və ya əks istiqamətdə tətbiq edə bilər. Bu davranışdan istifadə edərkən modeli fərqli dəyərlərdə yoxlayın; gözlənilməz nəticələri yalnız açarın forması ilə əlaqələndirmədən istinad açarını və digər dəyərləri də nəzərdən keçirin.

6. Absolute açarlarla ardıcıl keçid yaradın

Formaların qarışdırılması əvəzinə zamanla müəyyən ardıcıllıqla dəyişməsi nəzərdə tutulursa, Absolute Shape Keys seçimini istifadə edin. Bu quruluşda hər açar Evaluation Time dəyərinə uyğun gəlir. Cari zaman əvvəlki və sonrakı açarlar arasındakı interpolasiyanı müəyyən edir.

Keçidi nəzərdən keçirmək üçün paneldəki Evaluation Time dəyərini dəyişin. Blender sənədlərində bu dəyərin animasiya üçün keyframe edilə və ya driver vasitəsilə idarə oluna bildiyi izah edilir. Absolute açarlar üçün vaxtı yenidən təyin etmək və fərqli interpolasiya növlərindən istifadə etmək də mümkündür; seçimlərə Linear, Cardinal, Catmull-Rom və B-Spline daxildir.

7. Birləşdirilmiş forma və əlavə redaktə vasitələrindən istifadə edin

Mövcud qarışığın görünən halını yeni açar kimi saxlamaq istəyirsinizsə, paneldəki New Combined seçimini nəzərdən keçirin. Bu əməliyyat yalnız Basis formasını köçürmək əvəzinə, hazırkı deformasiyaya uğramış formanı əsas götürür. Lazım olduqda paneldə açarları köçürmək, başqa obyektlərdən forma götürmək və ya eyni adlara malik açarları yeniləmək seçimləri də mövcuddur.

Başqa obyektlərdən məlumat ötürərkən müvafiq mesh-lərin topologiyasının uyğun gəlməsi tələb oluna bilər. Aynalanmış açar əməliyyatlarında da istifadə edilən əməliyyatdan asılı olaraq simmetriya və ya topologiya şərtlərinə diqqət edin. Məsələn, Flip əməliyyatı mesh təpə nöqtələrinin X oxuna görə tam simmetrik olmasını gözləyir, Flip (Topology) isə uyğunluğu topologiya əsasında müəyyən edə bilər.

Tez-tez edilən səhvlər

• Topologiyanı vaxtından əvvəl dəyişmək: Shape Keys təpə nöqtələrinin mövqelərini saxlayır, təpə nöqtələrinin və əlaqələrin quruluşunu hazırlamır. Açarlar yaratmazdan əvvəl modelin topologiyasını mümkün qədər tamamlayın.

• Yanlış açarı redaktə etmək: Dəyişiklik etməzdən əvvəl aktiv Shape Key-in adını və seçili olub-olmadığını yoxlayın. Lazım gələrsə kilidləmə seçimindən istifadə edin.

• Dəyərləri ayrılıqda deyil, birlikdə qiymətləndirmək: Relative açarların təsiri qarışıqda toplanır. Nəticə gözləniləndən fərqlidirsə, müvafiq açarların Value dəyərlərini və istinadlarını birlikdə nəzərdən keçirin.

• Relative və Absolute-u eyni məqsəd üçün istifadə etmək: Bir neçə formanı çəkilərinə görə qarışdırmaq üçün Relative, zamanla ardıcıl və interpolasiyalı keçid üçün isə Absolute seçin.

• Məlumat ötürərkən topologiya şərtlərini nəzərdən qaçırmaq: Başqa obyektlərdən açar götürərkən və ya aynalayarkən sənədlərdə göstərilən topologiya və simmetriya şərtlərini yoxlayın.

Növbəti addımlar

İlk işinizdə kiçik və asan müşahidə olunan deformasiya hazırlayın, sonra nəticəni yoxlamaq üçün Value dəyərini dəyişin. Ardınca ayrıca sınaqlarda Relative ilə bir neçə formanın qarışığını, Absolute ilə isə ardıcıl keçidi nəzərdən keçirin. Personaj və ya üzvi model üzərində işləyirsinizsə, deformasiyaların bir-birinə mane olub-olmadığını yoxlamaq üçün açarları həm ayrı-ayrılıqda, həm də birlikdə qiymətləndirin.

Daha sonrakı mərhələdə istinad açarını dəyişmək, açarı Basis-ə tətbiq etmək və ya mövcud bütün Shape Keys-i tətbiq etmək kimi əməliyyatları araşdıra bilərsiniz. Bunlar modelin əsas formasına və açar siyahısına təsir göstərə bildiyi üçün, tətbiq etməzdən əvvəl hansı formanın saxlanılacağını müəyyənləşdirmək vacibdir.

Memarlıq və interyer vizuallaşdırması işlərində Shape Keys, xüsusilə bir obyektin fərqli forma vəziyyətlərini tək model üzərində nəzarətli şəkildə araşdırmaq istəyən komandalar üçün faydalı ola bilər. Bununla belə, mənbələr bu xüsusiyyəti konkret memarlıq tətbiqi iş prosesi ilə məhdudlaşdırmır; uyğunluğu modelin quruluşundan və hədəflənən animasiyadan asılıdır. İş faylını təhvil verməzdən əvvəl açarların qarışığını, obyektin topologiyasını və istifadə olunan proqram versiyası ilə uyğun panel seçimlərini yoxlayın.

Mənbə və lisenziya

Bu bələdçi Blender-in rəsmi istifadəçi təlimatındakı Shape Keys-ə giriş, panel və əsas istifadə izahları əsasında Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılıb. İstifadə olunan mənbələr Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) lisenziyalıdır.