BUSTAN zeytun ağacını robotik üsulla hazırlanmış 178 torpaq kərpiclə əhatə edir

Technion – Israel Institute of Technology nəzdindəki Material Topology Research Lab (MTRL) və Weizmann Tree Lab BUSTAN adlı tammiqyaslı pavilyonu robotik üsulla hazırlanmış 178 torpaq kərpicdən tikib. Oktyabrın 7-də yayımlanan xəbərə görə, canlı zeytun ağacının ətrafında qurulan tikili İsraildəki Design Museum Holon-da 2026-cı ilin sentyabrından 2027-ci ilin martınadək keçirilən The Circle sərgisi üçün hazırlanıb. Layihənin əsas məqsədi ağacı əhatə edən divar vasitəsilə mikroiqlim yaratmaq və müxtəlif canlılara məkan təmin etməkdir.

Kərpiclər ağacın ətrafına uyğun formalaşdırılıb

BUSTAN-ın kərpicləri əsasən yerli torpaq, bitki mənşəli liflər və mineral bağlayıcılardan hazırlanıb. Material robotik istehsala uyğun xəmirə çevrildikdən sonra xüsusi nozul vasitəsilə lay-lay çap olunub. Hər kərpic üçün ayrıca həndəsə, səth teksturası və istehsal yolu nəzərdə tutulub.

Bu fərqləndirmə yalnız forma ilə bağlı seçim deyil. Kərpiclərin bəziləri kökləri günəşdən qorumaq üçün kölgə yaradır, qalın torpaq divarlar isə gün ərzində istiliyi udub gecə geri verməyi hədəfləyir. Yuxarı hissədəki boşluqlar təbii hava hərəkətini dəstəkləyir; əkin sahəsindəki laylı torpaq quruluşu isə kapilyar təsirlə rütubəti saxlayır. Layihə məlumatında liflərin qarışığa əlavə edilməsinin konstruktiv və istilik xüsusiyyətlərinə töhfə verdiyi, eyni zamanda çəkini azaltdığı bildirilir.

Divar həm də yaşayış mühiti kimi layihələndirilib

Pavilyonun məsaməli əhatəsi zeytun ağacının çətiri və kök zonası ətrafında mikroiqlim yaradır. Xüsusi formalı kərpiclərdəki oyuqlar və borular bitkilər, həşəratlar, quşlar, kiçik məməlilər, göbələklər və bioloji torpaq qabıqları üçün yuvalar təmin edir. Bəzi kərpiclərə yerləşdirilən bambuk borular da divarın bu keçirici yaşayış mühiti yanaşmasının bir hissəsidir.

Layihə komandası tikilini zamanla dəyişən sistem kimi nəzərdən keçirir: torpaq səthinin hava şəraitinin təsiri ilə aşınması və canlılar tərəfindən istifadə olunmağa başlaması dizaynın tərkib hissəsidir. Beləliklə, BUSTAN pavilyonu yalnız sabit obyekt kimi deyil, ətrafındakı ekoloji proseslərlə birlikdə işləyən prototip kimi təqdim edir.

Hesablama dizaynı və robotik istehsal

İstehsal prosesi yerli torpağın toplanması, material sınaqları, bağlayıcının hazırlanması, robotun proqramlaşdırılması və istehsal mərhələlərini əhatə edib. Kərpiclər Technion Advanced Construction Center-də hazırlanıb; daha sonra pavilyonun iki hissəsi zeytun ağacının ətrafında birləşdirilib. Layihənin dizayneri MTRL kimi göstərilir; tədqiqat və layihə rəhbərliyini Ofer Asaf, hesablama dizaynı rəhbərliyini isə Dr. Lior Skoury həyata keçirib.

Xəbərdə istifadə olunan dizayn proqramı, robot qolunun texniki xüsusiyyətləri, kərpiclərin ölçüləri və ya konstruktiv göstəricilər açıqlanmır. Buna görə BUSTAN-ın istehsal yanaşmasını görmək mümkün olsa da, oxşar sistemi başqa bir emalatxanada tətbiq etmək üçün tələb olunan avadanlıq və proqram təminatı barədə birbaşa nəticə çıxarmaq olmur.

Memarlıq və vizuallaşdırma iş axınları üçün əhəmiyyəti

Memarlar və interyer dizaynerləri üçün bu layihə material xüsusiyyətlərinin həndəsədən ayrı düşünülmədiyi bir dizayn nümunəsidir. Kərpicin forması kölgə, hava axını, rütubət və ya yaşayış mühiti kimi məqsədlərlə əlaqələndirilir. Archviz və 3D istehsal komandaları üçün isə rəqəmsal modelin yalnız yekun görünüşü deyil, istehsal yolu və material davranışı ilə əlaqəsi ön plana çıxır.

Bununla belə, mənbədə kommersiya proqram təminatı, lisenziya modeli və ya konkret avadanlıqlarla uyğunluq barədə məlumat verilmir. Buna görə BUSTAN hazır istehsal resepti kimi deyil, yerli material sınaqlarını, hesablama dizaynını və robotik istehsalı birlikdə nəzərdən keçirən tədqiqat prototipi kimi qiymətləndirilməlidir.