RIBA Uluslararası Ödülü 2026, Bangladeş’teki Green Field Factory’ye verildi

Bangladeş’in Rangpur kentindeki Green Field Factory, 15 Ekim’de Londra’da düzenlenen Stirling Prize töreninde RIBA Uluslararası Ödülü 2026’nın kazananı olarak açıklandı. Dhaka merkezli Nakshabid Architects’in tasarladığı yedi katlı halı fabrikası, RIBA’nın Birleşik Krallık dışındaki en iyi yeni yapıya verdiği ödülün beşinci sahibi oldu. Projenin siparişini halı üreticisi Karupannya Rangpur Limited verdi.

Fabrika tasarımında gündelik yaşamı merkeze almak

RIBA jürisi, 5.000 çalışanın refahını önceleyen yaklaşımı ve pasif tasarım ilkelerinin yapıya dahil edilmesini öne çıkardı. Mimarlar, tasarımda geleneksel Bengal evinden esinlenerek doğal havalandırma ve biyofilik tasarım ilkelerine yer verdi. Avlular, verandalar, bahçeler ve büyük bir yeşil cephe; iç mekânlara gün ışığı ve hava taşımak, mekanik sistemlere duyulan ihtiyacı azaltmak üzere kurgulandı.

Yapının ortak kullanım düzeni de işyerindeki hiyerarşilere yanıt veriyor. Fabrikada bütün çalışanların kullandığı tek bir ana giriş ve iki geniş merdiven bulunuyor. Bu tercih, bölgedeki bazı fabrikalarda çalışanlar ile yönetim kadroları için ayrı girişler kullanılmasına karşı farklı bir mekânsal düzen öneriyor.

Çalışanlar ve çevre topluluk için ortak alanlar

Fabrikanın içinde çalışanların dinlenip bir araya gelebileceği ortak mekânlar tasarlandı. Yapı, çalışanların ailelerine ve daha geniş çevreye yönelik kullanımları da içeriyor: çatı katında bir kreş, işyeri içinde sağlık birimi, market ve ibadet odası bulunuyor. Bu alanların bir bölümü mesai saatleri dışında da topluluk tarafından kullanılabilecek şekilde düşünülmüş.

Düşük bakım gerektiren bitkilendirme yapının farklı noktalarına yayılıyor; bu düzenlemenin böcekler ve kuşlar için de yaşam alanı sağlaması hedefleniyor. Kadınların iş yaşamındaki, ailedeki ve topluluktaki rolünü vurgulayan sanat eserleri ile heykeller de projede yer alıyor. Jüri başkanı Bijoy Jain’in aktardığına göre mimar ve işveren, çalışanların ailelerini fabrikayı görmeleri için buraya gururla getireceklerini ve kadınların kendi kararlarını alma konusunda güçlendiğini paylaşmış.

Ödülün diğer adayları

RIBA Uluslararası Ödülü iki yılda bir veriliyor. Kurum, ödülü kullanıcılarına ve fiziksel çevresine belirgin katkı sunan; yenilikçi düşünce ve tasarım niteliği taşıyan bir yapıya veriyor. Green Field Factory, Bangladeş’te WOHA imzalı BRAC Üniversitesi, Belçika’daki Z33 sanat müzesi ve Royale Belge yenileme projesinin önünde seçildi. Z33’ü Francesca Torzo Architetto; Royale Belge’yi ise Caruso St John Architects, Bovenbouw Architectuur ve DDS+ tasarladı.

Aynı törende Uluslararası Gelişen Mimar Ödülü, Belçika’nın Kortrijk kentindeki YIMBY konut projesi için Maker Architecten’e verildi. Proje, 1920’lerden kalma bir bahçe kent mahallesindeki 18 parseli yeniden düzenledi; yeni cephelerde geri kazanılmış malzemeler kullanıp ortak yeşil alan oluşturdu. Bu yılın Stirling Prize ödülünü ise Londra’daki Lion Green Road konut projesiyle Mary Duggan Architects ve Ruff Architects aldı.

Mimarlık ve görselleştirme iş akışları için anlamı

Green Field Factory, üretim yapılarında çalışanların hareketini, ortak alanları ve doğal çevreyle ilişkiyi tasarımın başından itibaren birlikte ele almanın somut bir örneği. Mimarlık ve iç mimarlık ekipleri için girişlerin, merdivenlerin ve sosyal alanların farklı kullanıcı grupları arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediğini incelemek açısından dikkate değer. Projede gün ışığı, hava akışı ve bitkilendirme de mekânsal kararların parçası.

Archviz ekipleri bu tür projeleri sunarken yalnızca cepheyi değil, ortak kullanımları ve gün içindeki farklı senaryoları da anlatabilir. Ancak kaynakta projeye ait yazılım, donanım, teknik performans ölçümü veya lisans bilgisi verilmiyor; bu nedenle uygulama araçları ya da işletme maliyetleri hakkında sonuç çıkarmak mümkün değil.