Archicad 28'de özellik ve sınıflandırma yönetimi: BIM veri rehberi

Bu rehber, Graphisoft’un Archicad 28 yardım belgelerine dayanarak bir projede özelliklerin ve sınıflandırmaların nasıl düzenleneceğini anlatıyor. Archicad’de özellikler, elemanlara veya yapı malzemelerine eklenen aranabilir bilgiler; sınıflandırmalar ise proje öğelerini ve ilişkili verileri düzenleyen sistemlerdir. İki yapı birlikte kullanıldığında hangi elemanın hangi bilgileri taşıyacağı belirlenebilir. Belgelerde bu işlevler için bir yayın tarihi ya da ayrıca belirtilmiş farklı bir sürüm koşulu yer almıyor; anlatım Archicad 28 yardımındaki arayüz ve seçeneklere göredir.

1. Önce veri modelini planlayın

Özellik oluşturmadan önce hangi proje öğelerinin sınıflandırılacağını ve her sınıfta hangi bilgilerin gerekli olduğunu belirleyin. Örneğin, bir ürün için model, seri numarası veya fiyat; bir eleman için yangına dayanım derecesi ya da ısıl geçirgenlik bilgisi tutulabilir. Bu örnekler, Archicad yardımında verilen özellik türlerine dayanır; projede kullanılacak alanlar çalışma yöntemine ve yerel standartlara göre seçilmelidir.

Sınıflandırma, yalnızca bir etiketleme aracı değildir. Eleman ve yapı malzemelerini düzenlemeye, ilgili özellikleri belirlemeye, uluslararası sınıflandırma standartlarına dayalı teslimatları desteklemeye ve IFC gibi standartlarla veri alışverişini düzenlemeye yardımcı olur. Archicad varsayılan bir sınıflandırma sistemiyle gelir; Graphisoft, çalışma yöntemleri ve yerel standartlara göre farklı veya ek sistemlerin de kullanılabileceğini belirtiyor.

2. Property Manager’da özellikleri oluşturun

1. Options > Property Manager yolunu izleyin. Property Manager, Classification Manager içinden de açılabilir.

2. Özellik listesini kullanarak yeni bir özellik ya da grup oluşturun. Bunun için liste üzerindeki bağlam menüsünü, pencerenin altındaki New düğmesini veya bir grup adının yanındaki artı işaretini kullanabilirsiniz.

3. Açılan New Property/Group penceresinde Property seçeneğini işaretleyip adı girin. Özellik adı, bulunduğu grup içinde benzersiz olmalıdır. Özelliği uygun bir gruba ekleyin ve OK düğmesine basın.

4. Açıklama alanına, veriyi girecek kişiye yardımcı olacak biçim veya ölçü birimi bilgisini yazın. Örneğin, yardım belgesi yangına dayanım için “minutes”, ısıl geçirgenlik için “W/m2K” örneklerini veriyor. Açıklama, özellik adının üzerine gelindiğinde elemanın Sınıflandırma ve Özellikler panelinde görüntülenebilir.

5. Özelliği seçip sağ bölümden veri türünü belirleyin. Doğru tür, girilebilecek değerin biçimini belirler; ayrıca ifade tabanlı özelliklerde ifadelerin sözdizimini etkiler.

Option Set seçildiğinde Options Setup üzerinden seçenekler eklenebilir veya silinebilir. Allow multiple choices seçeneği, bir özellik için birden fazla değerin seçilmesini sağlar. Bu tür özellikler, çoklu seçim kapalı olduğunda ifadelerde kullanılabilir; çoklu seçimli seçenek kümeleri ve etiket listeleri ifade tabanlı özellik olarak kullanılamaz. Bu ayrımı baştan yapmak, verinin daha sonra ifade ve raporlama süreçlerinde kullanılabilirliğini korur.

3. Sınıflandırmaları ve özellik erişimini düzenleyin

Options > Classification Manager yolundan sınıflandırma sistemlerini yönetin. Yeni bir sınıflandırma oluştururken listede bir öğe seçin; yeni sınıflandırma seçili öğenin altında oluşturulur. New düğmesi veya bağlam menüsü üzerinden yeni sınıflandırma, dal içinde sınıflandırma ya da yeni sınıflandırma sistemi seçeneklerinden uygun olanı kullanın. Yeni sınıflandırma penceresinde bir kimlik ve ad girilebilir, isteğe bağlı açıklama eklenebilir.

Sınıflandırma yöneticisinde özellik erişimini belirlemek için soldaki listeden bir veya daha fazla sınıflandırma seçin. All tüm proje özelliklerini, None hiçbir özelliği kullanılabilir yapmaz. Custom seçeneğinde Edit düğmesiyle yalnızca seçilen özellikleri açabilirsiniz. Böylece örneğin her elemanın tüm proje verilerini görmesi yerine, sınıfına uygun bilgi kümesi tanımlanabilir.

Sınıflandırma veya sınıflandırma sistemleri kopyalanıp ayarlanabilir. Projeler arasında sınıflandırma kümeleri, seçilenlerin tamamı veya bir bölümü olacak şekilde XML ya da Archicad dosyasından içe ve dışa aktarılabilir. Graphisoft yardımına göre Import BIM Content veya Download BIM Content komutlarıyla sınıflandırmalar ve bunlarla ilişkili özellik ile IFC eşleme tanımları da projeye aktarılabilir.

4. Bilgileri çizelge ve veri akışında kullanın

Özelliklerin değer kazanması, bunların proje içinde görünür ve denetlenebilir olmasını sağlar. Archicad özellikleri Interactive Schedule’da listeleyip yönetebilir; etiketlerde, Zone Stamp’lerde ve kapı/pencere işaretleyicilerinde gösterebilir. Özelliklere göre elemanları Graphic Overrides ile görüntülemek de mümkündür. Böylece aynı veri, model incelemesinin ve dokümantasyonun farklı noktalarında kullanılabilir.

Özellik verileri uygulamalar arasında içe veya dışa aktarılabilir. Veri yapısı bir elektronik tabloya aktarılıp özellik verisi tablodan Archicad elemanlarına veya yapı malzemelerine alınabilir. Sınıflandırmalar ise Find & Select ile belirli bir sınıfa ait elemanları bulmaya ve sınıflandırmaya dayalı Graphic Override kurallarına temel oluşturmaya yarar. Bu nedenle sınıflandırma ve özellikleri birlikte tasarlamak, veriyi yalnızca modelde tutmakla kalmayıp çizelge, görsel kontrol ve veri alışverişinde de kullanılabilir hale getirir.

Sık yapılan hatalar

• Özellik adını aynı grup içinde benzersiz kılmamak veya hangi grupta bulunacağını baştan düşünmemek.

• Sayısal, birimli ve metin verileri için uygun olmayan veri türü seçmek. Özellikle ifade tabanlı özelliklerde veri türünün sözdizimini etkilediğini gözden kaçırmamak gerekir.

• Bir sınıflandırmaya All veya None atayıp ihtiyaç duyulan erişim düzeyini kontrol etmemek; seçici kullanım gerekiyorsa Custom ve Edit seçeneklerini değerlendirin.

• Etiket listesi veya çoklu seçimli seçenek kümesini ifade tabanlı özelliklerde kullanmaya çalışmak. Belgeler bu kullanımları desteklemiyor.

Bu kurulumun mimarlık, iç mimarlık ve görselleştirme iş akışındaki karşılığı, model verisini daha düzenli biçimde tarif edebilmesidir. Özellikle elemanların sınıflandırılması, özelliklerinin çizelgede yönetilmesi ve verinin dışa aktarılması gereken projelerde veri yapısının baştan kurulması yarar sağlar. Ancak belgeler donanım gereksinimi veya lisans koşulu açıklamadığı için bu başlıklarda sürüme özgü bir sonuç çıkarmak mümkün değil. Ekipler, kullandıkları sınıflandırma sisteminin teslimat ve veri alışverişi ihtiyaçlarıyla uyumunu ayrıca kontrol etmeli.