SketchUp Dynamic Components: Parametrik bileşen kurmak için 5 adım

SketchUp’ın resmî yardım belgeleri, Dynamic Components özelliğinin nasıl kurulacağını; öznitelik ekleme, formül yazma ve bileşen parçalarını ölçeklemeye karşı kısıtlama adımlarıyla anlatıyor. Belgeler 29 Eylül 2026’da güncellenmiş. Özellik yalnızca SketchUp Pro’da bulunuyor. Aşağıdaki örnekler, belgelerdeki çit bileşeni üzerinden ilerliyor; ölçüleri kontrollü biçimde değiştirilmesi gereken mimari bileşenlere de aynı yaklaşım uyarlanabilir. Belgeler belirli bir SketchUp sürüm numarası belirtmiyor.

1. Bileşeni alt parçalara ayırın

İlk olarak dinamik hâle getirilecek bileşeni oluşturun. Ölçekleme sırasında her parçanın aynı şekilde büyüyüp küçülmesini istemiyorsanız, bileşeni alt bileşenler veya gruplar halinde düzenleyin. SketchUp’ın örneğinde ana bileşen Fence; Post, TopRail, BottomRail ve Picket adlı alt bileşenlerden oluşuyor. Ana bileşenle alt bileşenlerin her birinin benzersiz bir adı bulunuyor.

Bileşeni eksenlerin başlangıç noktasına yerleştirmek, dinamik bileşen ayarlarını yapmayı kolaylaştırabilir. Bu zorunlu bir koşul değil; resmî belgede kolaylık sağlayan bir öneri olarak aktarılıyor. Parçaları modelin başında adlandırmak da hangi özniteliğin hangi geometriyi yönettiğini takip etmeyi kolaylaştırır.

2. Öznitelikleri ekleyin

Bileşeni seçin ve Dynamic Components araç çubuğundaki Component Attributes aracını açın. Alternatif olarak Window > Component Attributes yolunu kullanın. Çit örneğinde bileşene sağ tıklayıp Dynamic Components > Component Attributes menüsüne giriliyor. Artı düğmesi, eklenebilecek özniteliklerin listesini açıyor.

Listeden yaygın davranışlar için önceden tanımlı bir öznitelik seçilebilir veya listenin altındaki özel ad seçeneğiyle yeni bir öznitelik oluşturulabilir. Özel ad bir harfle başlamalı ve boşluk içermemeli. İşlevini hatırlatan bir ad seçmek, bileşen ayarlarını daha sonra gözden geçirmeyi kolaylaştırır. Özel özniteliklerin adları değiştirilebilir; önceden tanımlı özniteliklerin adları değiştirilemez.

Konum için X, Y ve Z; uzunluk için LenX, LenY ve LenZ; eksen çevresindeki dönüş için RotX, RotY ve RotZ öznitelikleri kullanılabilir. Hidden, Copies, Copy, Name, Summary, Description, ItemCode ve Material da belgelerde açıklanan öznitelikler arasındadır. Seçim, bileşenden beklenen davranışa göre yapılmalıdır; her bileşene bütün öznitelikleri eklemek gerekmez.

3. Değerleri ve formülleri tanımlayın

Bir özniteliğin değerini kutusuna doğrudan yazabilir veya eşittir işaretiyle başlayan bir formül girebilirsiniz. Formül görünümünü açmak, kutuda yer alan ifadenin tamamını incelemeyi sağlar. Fonksiyonlar sekmesindeki listeden dinamik bileşen fonksiyonu seçilip eklenebilir. Ayrıntı menüsünden de bir değerin kullanıcıya gösterilip gösterilmeyeceği ve liste halinde seçilebilir olup olmayacağı ayarlanabilir.

Çit örneğinde ana bileşenin Y yönündeki uzunluğunu sabitlemek için LenY alanına şu ifade giriliyor:

=4

Alt bileşenlerin değerleri ana bileşene bağlanabilir. Örneğin TopRail parçasının Z konumunu Fence bileşeninin yüksekliğine göre hesaplamak için şu formül kullanılıyor:

=Fence!LenZ-9

Aynı parçanın X yönündeki uzunluğu, ana bileşenin uzunluğundan direğin uzunluğu çıkarılarak tanımlanabilir:

=Fence!LenX-Post!LenX

Ünlem işareti, formülde geçerli alt bileşenin dışındaki bir değere başvurmak için kullanılır. Belgelerdeki örneklerde uzunluklar inç, açılar ise derece cinsindendir. Formüllerde metin kullanıldığında metin tırnak içine alınır; metin parçalarını birleştirmek için & işareti kullanılabilir. Formül değerlerini düzenledikten sonra Tab tuşuna basarak girişi kabul edin.

4. Ölçeklemede değişmemesi gereken parçaları kısıtlayın

Component Attributes penceresinde ilgili alt bileşeni açın ve konum ile boyut özniteliklerini ekleyin. Bir alana formül girip Tab tuşuna basmak, o değeri belirlenmiş bir değere bağlar. Belgede kısıtlanmış değerlerin siyah, ölçekleme sırasında değişebilecek değerlerin ise açık gri gösterildiği belirtiliyor.

Çit örneğinde TopRail parçasının konumunu ve boyutlarını tanımlamak için aşağıdaki örnek değerler kullanılıyor. Bunlar genel ölçü tavsiyesi değil, yardım belgesindeki örnek bileşene ait değerlerdir.

Diğer alt bileşenlerin de ihtiyaç duyulan konum ve boyut değerlerini kısıtlayın. Picket gibi parçaların yüksekliği, çitin toplam yüksekliğine göre orantılı tanımlanabilir. Ayarları tamamladıktan sonra pencereyi kapatın ve Scale aracını kullanarak bileşeni sınayın. Kısıtlanmamış yönlerde ölçekleme mümkün olurken, belirlenmiş değerler korunmalıdır.

5. Tekrarlanan parçaları formülle yerleştirin

Copies özniteliği oluşturulacak kopya sayısını belirler; Copy ise formülde belirli bir kopyanın numarasını ifade eder. Belgede kopyaların başlangıçta ana bileşenle aynı X, Y ve Z koordinatlarında oluşturulduğu, bu nedenle formülle konumlandırılabildiği anlatılıyor. Çit kazıklarını X ekseni boyunca aralıklı yerleştirmek için verilen örnek şöyledir:

=5+Copy*(Fence!spacing+LenX)

Bu ifadede Copy, her kopyanın sırasını; Fence!spacing ise Fence bileşenindeki spacing değerini gösterir. Formül, kopya numarası ve aralık değerini kullanarak konumu hesaplar. Kopyalar Outliner’da görüntülenebilir; ancak kopyalara ait öznitelik-değer çiftleri Component Attributes penceresinde ayrı ayrı incelenemez.

Mimarlık ve görselleştirme iş akışında kullanım

Ölçü değişikliklerinin sık tekrarlandığı mobilya, korkuluk veya cephe modülleri için dinamik bileşenler, geometriyi her seferinde baştan düzenlemek yerine ölçüleri ve parçalar arasındaki ilişkileri tanımlama olanağı verir. Bir bileşenin bazı boyutları değişirken direk, çıta veya bağlantı parçalarının belirli ölçülerini korumak isteyen modelleme ekipleri bu yöntemden yararlanabilir.

Uygulamada, önce hangi ölçülerin serbestçe değişeceğine ve hangilerinin sabit kalacağına karar vermek gerekir. Ardından ana bileşen ile alt parçalar arasındaki ilişkiler özniteliklere ve formüllere aktarılabilir. Bu yaklaşım, özellikle aynı bileşenin farklı ölçülerde kullanılacağı projelerde düzenli bir kurulum sağlayabilir; ancak doğru sonuç, formüllerin ve kısıtların ihtiyaca uygun tanımlanmasına bağlıdır. Kaynaklar belirli bir donanım gereksinimi açıklamıyor.

Sık yapılan hatalar

• Özel öznitelik adında boşluk kullanmak veya adı harfle başlatmamak.

• Başka bir bileşendeki değere erişirken formülde ünlem işaretini atlamak.

• Ölçeklemede korunması gereken bir alt bileşenin konum veya boyut değerlerini kısıtlamadan bırakmak.

• Örnek çitteki inç değerlerini kendi modeline uygunluk kontrolü yapmadan aktarmak.

• Kopyaların değerlerini Component Attributes penceresinde aramak; kopyalar Outliner’da listelenir.

Bu rehber, 29 Eylül 2026’da güncellenen SketchUp yardım belgelerindeki Dynamic Components iş akışını temel alıyor. Belgelerde özelliğin SketchUp Pro’ya özel olduğu belirtiliyor; belirli bir SketchUp sürüm numarası verilmiyor.