D5 Render'da gerçekçi gün ışığı: Geo and Sky, HDRI ve pozlama ayarları rehberi

Bu rehber D5 Render 3.1 (Temmuz 2026) için hazırlandı. Anlatılan gökyüzü ve efekt parametreleri D5 2.x sürümlerinde de benzer yerde duruyor. D5'te gün ışığının "yapay" görünmesinin üç ana nedeni var: yanlış konum ve yön, sürekli kendini düzelten otomatik pozlama ve gökyüzü ile güneşin aynı parlaklık kaydırıcısına bağlı olması. Aşağıdaki adımlar bu üçünü sırayla çözüyor.

1. Önce karar verin: Geo and Sky mı, HDRI mı?

Menü yolu: Environment › Sky

• Geo and Sky: Tarih, saat ve koordinat girerek gerçek güneş açısını simüle eder. Gökyüzü rengi saate göre kendiliğinden değişir (sabah, öğle, gün batımı). Bulut, ay, yıldız ve rainbow flare gibi efektler yalnızca bu modda kullanılabilir. Gölge etüdü, cephe sunumu ve müşteriye "saat 15:00'te salon böyle" demek için doğru seçim budur.

2. Geo and Sky: konumu ve kuzeyi doğru girin

Geo and Sky'ın detaylı panelini açmak için North Offset satırının sağındaki ⋮ düğmesine tıklayın.

1. Varsayılanı değiştirin. D5 dokümanına göre varsayılan değerler, D5'in merkezi olan Nanjing (118.8°D, 32°K) için 1 Ocak saat 16:00'yı gösterir. Türkiye'de bir proje için bu değerlerle alınan render'da güneş açısı yanlıştır.

2. Enlem/boylamı ondalık derece girin. Pozitif boylam doğu, pozitif enlem kuzeydir. Derece-dakika değil, ondalık derece kullanılır: 35°30' → 35.5. Örnek: İstanbul yaklaşık 41.0 / 29.0, Ankara 39.9 / 32.9, İzmir 38.4 / 27.1.

3. North Offset ile kuzeyi düzeltin. D5, modelin bir ana eksenini kuzey kabul eder. SketchUp'tan gelen sahnelerde yeşil eksenin pozitif yönü kuzeydir. Çoğu model binanın aksına göre çizildiği için coğrafi kuzeyden sapar. Pozitif değer, üstten bakışta kuzeyi saat yönünde döndürür.

4. Kontrol yöntemi: Dokümandaki pratik test şu: Saati 12:00'ye alın. Yengeç Dönencesi'nin (23.5°K) kuzeyindeki bir konumda gölgeler tam kuzeyi gösterir. Türkiye'nin tamamı bu bölgededir.

5. Tarih ve saati projenin sunum senaryosuna göre girin. Kış öğleden sonrası ile yaz öğleni arasındaki fark, iç mekânda güneş lekesinin nereye düştüğünü tamamen değiştirir.

3. Güneş, gökyüzü ve ortam ışığını ayırın

Varsayılan olarak güneş ve gökyüzü parlaklığı birbirine bağlıdır. Gelişmiş parlaklık seçeneğini açtığınızda üç ayrı parametre görünür:

Gerçekçi bir gün ışığı görüntüsünün sırrı ışık oranındadır: Güneşli bölge ile gölge arasında belirgin bir fark olmalı. Ambient Light fazla yüksek olursa gölgeler dolar ve görüntü "düz" görünür. Güneş fazla yüksek olursa iç mekânda patlamış beyaz lekeler oluşur.

Sun Disk Radius gölge kenarlarını bir miktar yumuşatır ama D5'in kendi notuna göre bu sanatsal bir ayardır, fiziksel olarak doğru değildir. Sahne parlaklığını değiştirmez. Mimari sunumda aşırı yumuşak gölgeler güneşli bir günü bulutlu gibi gösterir, bu yüzden küçük tutun.

4. HDRI kullanıyorsanız

HDRI panelindeki parametreler:

• Skylight: HDRI'nin sahneye verdiği ışığı ve diffuse aydınlatmayı ayarlar. Malzeme yansımalarını etkilemez.

• Background: Arka planın parlaklığını ayarlar ve malzeme yansımalarını etkiler. Cam cephe ya da su yüzeyi yansımaları çok parlak ya da sönük görünüyorsa burayı ayarlayın.

• Rotate: HDRI'yi yatayda döndürür. Arka planı, yansımaları ve güneşin azimutunu birlikte değiştirir.

• Sky Temperature: Varsayılan 6500K. Düşük değer diffuse ışığı sarıya, yüksek değer maviye çeker. Varsayılan olarak yalnızca skylight'ı etkiler. Area of Effect ile Background Only ya da All seçilebilir.

• Custom Sun: HDRI'de belirgin bir güneş yoksa ek güneş ışığı ekler. Sunlight Intensity ve Sun Disk Radius ile kontrol edilir.

• HDRI çözünürlüğü: Preference › Rendering altında 2K, 4K, 8K ve gerçek çözünürlük seçenekleri var. Önerilen Adaptive ayarı viewport'ta HDRI'yi 2K'ya sıkıştırıp FPS ve VRAM kazandırır, çıktıda 8K'ya kadar arka plan kullanır. Yüksek değerler ekran kartı belleğini hızla tüketir.

5. Pozlama: Auto Exposure'u bilinçli kullanın

Menü yolu: Effect › Exposure

D5 dokümanı kritik bir uyarı içeriyor: Auto Exposure açıkken, genel parlaklıktaki değişiklikleri sürekli telafi eder. Bu yüzden HDRI ışık parametresi ya da güneş şiddeti değişiklikleri beklenen etkiyi göstermez. İnsan gözünün adaptasyonunu taklit eden bu mod, kamera hareketli videolarda faydalıdır. Durağan mimari görsellerde ise sabah, öğle ve akşam görüntülerini "aynı parlaklıkta" göstererek gün ışığı hikâyesini öldürür.

Önerilen düzen:

1. Işık kurarken Auto Exposure'u kapatın (Manual Exposure). Böylece güneş ve gökyüzü değişikliklerinin gerçek etkisini görürsünüz.

2. Pozlamayı, pencere kenarında patlamış beyaz ya da köşelerde "ölü siyah" alan kalmayacak şekilde ayarlayın.

3. Auto Exposure kullanmak zorundaysanız Exposure Compensation ile ince ayar yapın.

4. Highlight Local Exposure parlak alanları bastırıp detay kaybını azaltır. Shadow Local Exposure karanlık bölgeleri açar. İç mekândan pencereye bakan kadrajlarda ikisini birlikte ölçülü kullanmak, fotoğrafçılıktaki pozlama bracketing'in etkisine yaklaşır.

White Balance varsayılanı 6500K'dir. Sıcak iç mekân ışığının grileri sarıya boğduğu durumlarda beyazı yeniden "beyaz" yapmak için kullanılır. Sanatsal bir renk tonu da verebilir. Highlight, Shadow ve Contrast birlikte ton eşleme eğrisini belirler. Patlamış pencere detayını geri almak için Highlight'ı sola çekin.

6. Kostik (isteğe bağlı)

Havuz, cam masa ya da su yüzeyi olan sahnelerde Geo and Sky altındaki Caustics güneş kaynaklı kostikleri açar. Çalışması için kostik seçeneğinin hem ışıkta hem malzemede açık olması gerekir. Yalnızca Custom, Transparent ve Water malzeme şablonları kostiği destekler.

Önce / sonra: Ne değişir?

Varsayılan Geo and Sky (Nanjing, Ocak, 16:00) + Auto Exposure açık + bağlı güneş/gökyüzü düzeninden bu ayarlara geçildiğinde:

• Güneş açısı ve gölge yönü projenin gerçek konumuna ve tarihine oturur. Gölge etüdü müşteriye güvenle gösterilebilir.

• Güneşli–gölgeli alan kontrastı Ambient Light ile kontrol edildiği için görüntü "düz" görünmekten kurtulur.

• Manual Exposure ile saat değiştikçe sahnenin parlaklığı da değişir. Sabah sahnesi gerçekten sabah gibi görünür.

• Pencereden görünen gökyüzü, Sky Background ve Highlight sayesinde beyaza yanmaz.

Not: D5 3.1 ile gelen ACEScg çalışma renk uzayı, doğrusal sRGB'ye göre daha geniş bir renk gamı sunarak yüksek dinamik aralıklı ışıkta detay kaybını azaltmayı ve ACES tabanlı post-prodüksiyon akışlarıyla uyumu hedefliyor. Mevcut projelerde renkler değişebileceği için önce bir kopyada deneyin.