Unreal Engine Virtual Shadow Maps: sahnelerde gölge ayarı rehberi

Bu rehberde ne öğreneceksiniz?

Virtual Shadow Maps (VSM), Unreal Engine’de yüksek çözünürlüklü ve ayrıntılı gölgeler üretmek için kullanılan gölge haritası yöntemidir. Epic’in dokümantasyonuna göre sistem, özellikle Nanite geometrisinin ayrıntı düzeyine uygun gölgeler ve daha basit bir kurulum hedefliyor. Bu rehberde VSM’nin hangi sahnelerde anlamlı olduğunu, projede nereden etkinleştirileceğini ve ışık kaynaklarının gölge karakterini nasıl etkilediğini adım adım ele alıyoruz.

VSM, gölgeleri tek başına “daha iyi” hâle getiren bağımsız bir kalite düğmesi değildir. Sonuç; ışıkların hareketliliği, sahnedeki geometri, gölge uzaklığı, kaynak boyutu ve proje ayarlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle adımları uygularken hem görüntüyü hem de çalışma performansını gözlemlemek gerekir.

Gereksinimler ve uygun kullanım alanı

Resmî kılavuz VSM’yi Unreal Engine 5’in Nanite Virtualized Geometry, Lumen Global Illumination and Reflections ve World Partition özellikleriyle birlikte ele alıyor. VSM’nin tasarımı Nanite ile kullanıma yöneliktir; hedef platform veya proje Nanite kullanmıyorsa Epic, bu yöntemin uygun olmayabileceğini belirtiyor. Bu nedenle ilk karar, sahnenin Nanite kullanıp kullanmadığı olmalıdır.

Önceden oluşturulmuş Unreal Engine 5.0 öncesi projeler VSM’yi proje ayarından veya r.Shadow.Virtual.Enable konsol değişkeniyle ayrıca etkinleştirmelidir. Yeni projelerde VSM varsayılan yöntemdir. Kaynaklarda belirli bir ekran kartı, donanım seviyesi, hesap türü ya da satın alma koşulu belirtilmediğinden bunlar için bir gereksinim varsayılmamalıdır.

Gölge yöntemini seçerken ışıkların türünü ve hareketliliğini de hesaba katın. Unreal Engine’de ışıkların Static, Stationary veya Movable olması, önceden hesaplanan ve gerçek zamanlı gölgelerin nasıl kullanıldığını etkiler. VSM etkinleştirildiğinde Stationary ışıkların doğrudan aydınlatması ve gölgeleri dinamik hesaplanır; statik ışıkların tamamen pişirilmiş gölgeleri ise Lumen kullanılmadığı durumda ışık haritalarından gelmeye devam eder.

VSM’yi etkinleştirme ve temel kurulumu yapma

1. Projenin gölge yöntemini kontrol edin. Project Settings içindeki Engine > Rendering bölümünde bulunan Shadows alanında Shadow Map Method seçeneğini bulun. Projenin Virtual Shadow Maps mi yoksa önceki sürümlerde kullanılan geleneksel Shadow Maps yöntemini mi kullandığını buradan doğrulayın.

2. Eski bir projede VSM’yi etkinleştirin. Unreal Engine 5.0 öncesinde oluşturulmuş projelerde aynı proje ayarından VSM’yi seçin veya dokümantasyonda belirtilen r.Shadow.Virtual.Enable konsol değişkenini kullanın. Yeni projelerde varsayılan seçimin zaten VSM olduğu belirtiliyor; yine de mevcut proje ayarını kontrol etmek, testin hangi yöntemle yapıldığını netleştirir.

3. Nanite kullanımını ve sahne içeriğini gözden geçirin. VSM, Nanite ile birlikte yüksek ayrıntılı geometri için tasarlanmıştır. Nanite kullanılıyorsa, geleneksel gölge haritalarıyla Stationary ışıklarda kullanılan bazı yöntemlerin desteklenmediğini hesaba katın. Epic’e göre Nanite içeren projelerde Movable Lights veya VSM kullanılmalıdır.

4. Işıkların kaynak boyutunu ayarlayın. Noktasal ve Spot ışıklarda Source Radius, Directional Light’ta Source Angle gölgelerin yumuşaklığını etkiler. Daha büyük kaynak açısı veya yarıçapı daha yumuşak gölge üretir; bu değerleri artırırken görüntüyü ve performansı birlikte değerlendirin. Yerel ışıkların varsayılan Source Radius değeri yoktur; Directional Light’lar ise düşük bir Source Angle ile başlar.

5. Gölge davranışını sahne içinde karşılaştırın. Aynı kameradan yakın ve uzak nesnelere, ince geometrilere ve temas noktalarına bakın. VSM, gölge sayfalarını ekranda görünen piksellerin derinlik analizine göre oluşturur; gereken sayfaları kareler arasında önbelleğe alır. Kamera hareketiyle yeni alanlar görünür olduğunda daha önce kullanılmamış sayfaların oluşturulması gerekebilir.

6. Yumuşak gölge kalitesini değerlendirirken SMRT’yi tanıyın. Shadow Map Ray Tracing, VSM ile birlikte daha gerçekçi yumuşak gölge ve temas sertleşmesi üretmek için örnekleme kullanır. Kalite, yerel ışıklarda Source Radius’a; Directional Light’ta Source Angle’a bağlıdır. Epic’in dokümanında Shadows ölçeklendirmesi Epic düzeyindeyken yerel ve Directional ışıklar için varsayılan ışın sayısı sekiz olarak açıklanıyor. Konsol değişkenleriyle ışın veya örnek sayısı azaltılabilir; daha az örnek performans maliyetini düşürebilir, ancak gölge yumuşaklığını sınırlayabilir ya da penumbrada gürültüyü görünür hâle getirebilir.

Mimarlık, iç mekân ve archviz iş akışına etkisi

Mimari görselleştirmede VSM; ayrıntılı cephe elemanları, yoğun geometri ve gerçek zamanlı ışıklarla çalışan sahnelerde gölgelerin tutarlılığını değerlendirmek için kullanılabilir. İç mekân sahnelerinde ışık kaynağının boyutu, temas gölgelerinin görünümü ve ışığın kapsadığı alan birlikte test edilmelidir. Bu yöntem, modelleme veya malzeme hazırlığının yerini almaz; sahnedeki ışık ve geometriyle birlikte çalışır.

Ofislerde ve öğrenci projelerinde önce küçük, temsilî bir sahne üzerinde karşılaştırma yapmak yararlıdır: Nanite kullanılan bir örneği VSM ile, uygun proje koşullarında geleneksel Shadow Maps seçeneğiyle inceleyin. Kaynaklar belirli donanım tavsiyesi vermediği için performans sonucunu her makine ve sahne için ölçmek gerekir. Büyük yarıçaplı ışıkların veya aşırı yumuşak penumbraların maliyet ve görüntü etkisini ayrıca kontrol edin. Proje başka bilgisayarlarda açılacaksa gölge yöntemi seçiminin proje ayarlarında tutarlı olduğundan emin olun.

Sık yapılan hatalar

• VSM’yi Nanite kullanmayan her proje için otomatik olarak en uygun seçenek saymak. Epic, Nanite içermeyen hedeflerde VSM’nin uygun olmayabileceğini belirtiyor.

• Bir ışığın gölgesini yalnızca Source Radius veya Source Angle ile değerlendirmek. Işık türü, ışığın kapsadığı alan ve sahne geometrisi sonucu etkiler.

• SMRT ışın ya da örnek sayısını azaltıp kaliteyi kontrol etmemek. Daha az ışın penumbrada gürültü oluşturabilir; daha az gölge haritası örneği ise erişilebilen yumuşaklık miktarını kısıtlar.

• Çok büyük Source Radius veya Source Angle değerlerini sınırsız kullanmak. Epic, aşırı değerlerin performansı etkileyebileceğini ve kamera gölge penumbrasına yaklaştığında görsel bozulmalara yol açabileceğini söylüyor.

• Stationary ışıkların VSM açıkken eski gölge davranışını aynen koruyacağını varsaymak. Bu durumda doğrudan aydınlatma ve gölgeler dinamik değerlendirilir.

Sonraki adımlar

Önce proje ayarını ve Nanite kullanımını doğrulayın; ardından aynı kamera ve ışık düzeninde kaynak boyutunu değiştirerek gölge karakterini kıyaslayın. Gölge kalitesini artırmak için ayar değiştirirken görüntüdeki farkı ve performansı birlikte kaydedin. Daha ayrıntılı kontrol gerektiğinde Epic’in VSM kılavuzundaki SMRT ışın ve örnek sayısı değişkenleriyle ilgili bölümleri inceleyin. Yönlü ışıklarla büyük alanları kapsayan sahnelerde clipmap yapısının, yerel ışıklarda ise ışık başına kullanılan harita düzeninin farklı olduğunu da göz önünde bulundurun.

Kaynak ve lisans

Bu rehber, Epic Games’in “Virtual Shadow Maps in Unreal Engine” ve “Shadowing in Unreal Engine” dokümantasyon sayfalarından Türkçeye uyarlanmıştır. Her iki kaynak da kaynak listesinde serbest lisanslı olarak belirtilmiştir.