İlk UMAR Akdeniz Mimarlık Ödülü İstanbul'da verildi: 13 ülkeden 55 konut projesi yarıştı

Akdeniz Mimarlar Birliği'nin (Union of Mediterranean Architects – UMAR) iki yılda bir düzenlemeyi planladığı uluslararası mimarlık ödülünün ilki, 25 Eylül 2026 Cuma günü İstanbul'da sahiplerini buldu. TMMOB Mimarlar Odası'nın ev sahipliğinde, Karaköy'deki Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi'nde düzenlenen tören, meslek ortamına ve ilgilenen herkese açık olarak gerçekleştirildi ve Mimarlar Odası'nın YouTube kanalından canlı yayımlandı. Etkinlik dili İngilizceydi; açılış konuşmalarında Türkçe çeviri sağlandı.

Bu yılki programın teması "Yaşayan Akdeniz Kültürü – Konut Yapıları" olarak belirlendi. Mimarlar Odası'nın 26 Eylül'de paylaştığı duyuruya göre ödül programının ilk döngüsü 13 ülkeden 55 projenin katılımıyla tamamlandı. Tören, öğleden sonra 15.00'te başlayıp akşam 19.45'e kadar süren bir program olarak kurgulandı; programa göre birinci ödül takdim edilirken jüri gerekçesi okundu ve kazanan ofise teşekkür konuşması için söz verildi.

İlk döngünün teması doğrudan konut. Bu tercih, programın vitrin yapılarından çok gündelik yaşamın mekânlarına odaklanmak istediğini gösteriyor. Akdeniz kıyılarında konut, iklim, göç ve dönüşüm baskılarının en doğrudan hissedildiği yapı türlerinden biri; ödülün ilk temasını bu alandan seçmesi bu açıdan anlamlı.

Ödülün amacı: tek bir Akdeniz kimliği değil

Mimarlar Odası'nın duyurusunda UMAR Mimarlık Ödülü, Akdeniz'de olumlu sosyal, kültürel ve çevresel etki yaratan çağdaş mimari eserleri ödüllendiren iki yılda bir verilen uluslararası bir program olarak tanımlanıyor. Metinde bölgedeki mimarlığın göçler, iklim, hafıza, bir arada yaşama ve dönüşümle şekillendiği vurgulanıyor.

Ödülün yaklaşımında dikkat çeken nokta, tek bir "Akdeniz mimarisi" tanımı dayatmaması. Program, bunun yerine bölgedeki kültürlerin ve yaşam biçimlerinin çeşitliliğini, karmaşıklığını ve zenginliğini görünür kılmayı; daha kapsayıcı, dirençli ve kültürel açıdan bilinçli bir Akdeniz ortamına katkı yapan projeleri öne çıkarmayı hedefliyor. Çevresel, sosyal ve jeopolitik zorlukların arttığı bir dönemde mimarlık üzerinden iletişim ve diyaloğu teşvik etmek de programın açıkça belirtilen amaçlarından biri.

Kazananlar

Mimarlar Odası'nın açıkladığı sonuçlara göre ödüller şu ofislere verildi:

Tablo, ödüllerin ağırlıklı olarak İspanya ve Fransa'dan ofislere gittiğini, Fas'tan bir ofisin de eşdeğer üçüncülük aldığını gösteriyor. Yedi derecenin dördü İspanya'dan, ikisi Fransa'dan, biri Fas'tan; bu dağılım, ilk döngüde Akdeniz'in kuzey kıyısındaki konut üretiminin öne çıktığını düşündürüyor. Duyuruda Türkiye'den ödül alan bir projeye yer verilmedi. Ödüllendirilen projelerin adları ve ayrıntıları henüz Mimarlar Odası duyurusunda yer almıyor; programın web sitesi de şimdilik yapım aşamasında görünüyor.

İstanbul Deklarasyonu ve sergi

Törende Akdeniz Mimarlar Birliği ile Türkiye Mimarlar Odası, Akdeniz bölgesinde mesleğin gelişimi, iletişim ve iş birliğinin güçlendirilmesi çerçevesinde "İstanbul Deklarasyonu"nu imzaladı. Aynı gün, sergilenmeye değer görülen 21 projeden oluşan serginin açılışı da yapıldı.

"Akdeniz Mimarlık Ödülü 2026 – Yaşayan Akdeniz Kültürü – Konut Yapıları" sergisi, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi'nde (Kemankeş Karamustafa Paşa Mahallesi, Kemankeş Caddesi No:31, Karaköy) 9 Ekim 2026'ya kadar ziyaret edilebilir.

Görselleştirme ve sunum açısından neden önemli?

Ödül programı doğrudan bir teknoloji ya da görselleştirme ödülü değil; ancak konut temalı bir programda projelerin nasıl anlatıldığı belirleyici hale geliyor. Akdeniz konutunu anlatan sunumlarda iklim, gölge, avlu, yarı açık alanlar ve gündelik yaşam gibi unsurlar genellikle anlatının merkezinde yer alır. Bu da sunum görsellerinin yalnızca biçimi değil, iklimle ve kullanıcıyla kurulan ilişkiyi de taşıması gerektiği anlamına geliyor.

21 projelik sergi, İstanbul'daki öğrenciler ve genç ofisler için Akdeniz ölçeğinde güncel konut üretimini ve bu projelerin pafta, fotoğraf ve görsellerle nasıl temsil edildiğini yakından görmek için kısa süreli ama değerli bir fırsat. Özellikle gölge çalışmaları, kesit perspektifleri ve iklim verisinin görsel dile nasıl aktarıldığı, yarışma paftası hazırlayan öğrencilere doğrudan ders verebilir.

Günümüzde bu tür sunumların önemli bir kısmı gerçek zamanlı motorlarda ya da render yazılımlarında üretilen görsellere dayanıyor. Ancak konut ödüllerinde asıl anlatılması gereken çoğu zaman gösterişli bir dış cephe değil, avlunun, terasın ve iç mekânın gün içinde nasıl yaşandığıdır. Güneş konumunu sahaya ve mevsime göre doğru ayarlamak, gölgelik elemanların zemine düşürdüğü desenleri göstermek ve mekânı gerçek ölçekli kullanıcı figürleriyle anlatmak, bu nedenle teknik bir ayrıntıdan çok anlatının kendisi haline geliyor.